XIII MIĘDZYNARODOWY KONGRES SOCIETAS HUMBOLDTIANA POLONORUM

„Kryzys – zmiany – nowy porządek? Człowiek, świat i nauka w XXI wieku”

XIII Międzynarodowy Kongres Societas Humboldtiana Polonorum odbył się w dniach 25-27 września 2026 r. w Gdańsku. Gospodarzem wydarzenia był Uniwersytet Gdański, który gościł przedstawicieli środowiska humboldtczyków, wybitnych naukowców, ekspertów oraz młodych badaczy. Kongres przebiegał pod hasłem „Kryzys – zmiany – nowy porządek? Człowiek, świat i nauka w XXI wieku”, które stało się punktem wyjścia do interdyscyplinarnej refleksji nad współczesnymi wyzwaniami społecznymi, politycznymi, technologicznymi i środowiskowymi.

Wydarzenie odbyło się pod honorowym patronatem Rektora Uniwersytetu Gdańskiego. Kongres został ponadto wsparty przez Fundację im. Alexandra von Humboldta, Ambasadę Republiki Federalnej Niemiec w Warszawie oraz Fundację Współpracy Polsko-Niemieckiej. W Kongresie uczestniczyło ponad 110 osób reprezentujących liczne dyscypliny naukowe. Oprócz polskich humboldtczyków w obradach uczestniczyli również badacze i goście z Niemiec, Holandii, Austrii oraz Wielkiej Brytanii, co po raz kolejny podkreśliło międzynarodowy charakter wydarzenia.

Uroczystego otwarcia Kongresu dokonali: Prezes Societas Humboldtiana Polonorum prof. Sławomir Steinborn, Rektor Uniwersytetu Gdańskiego prof. Piotr Stepnowski, Ambasador Republiki Federalnej Niemiec w Polsce Miguel Berger oraz dr Rebecca Großmann reprezentująca Fundację im. Alexandra von Humboldta. W swoich wystąpieniach podkreślali znaczenie międzynarodowej współpracy naukowej, swobody badań oraz odpowiedzialności środowiska akademickiego wobec wyzwań XXI wieku.

Kongres rozpoczęła debata poświęcona współczesnym wyzwaniom nauki, moderowana przez red. Roberta Silskiego. W panelu udział wzięli prof. Tomasz Dietl, prof. Ewa Łojkowska, prof. Piotr Stepnowski oraz prof. Mirosław Miller. Dyskusja koncentrowała się wokół roli nauki w dynamicznie zmieniającym się świecie, warunków prowadzenia badań, współpracy między środowiskami akademickimi oraz znaczenia badań podstawowych i wdrożeniowych dla rozwoju społeczeństwa.

Szczególnym wydarzeniem inauguracyjnym był wykład prof. Piotra Hofmańskiego, byłego przewodniczącego Międzynarodowego Trybunału Karnego, który przedstawił refleksję nad przyszłością międzynarodowego wymiaru sprawiedliwości oraz wyzwaniami stojącymi przed prawem międzynarodowym w obliczu współczesnych konfliktów i przemian geopolitycznych.

Program naukowy Kongresu miał charakter wybitnie interdyscyplinarny. W trakcie sesji plenarnych i tematycznych uczestnicy analizowali najważniejsze procesy kształtujące współczesny świat. Wśród omawianych zagadnień znalazły się między innymi: rola mediów w czasach kryzysu, przyszłość demokracji, wyzwania związane ze starzeniem się społeczeństw, zdrowie publiczne, rozwój sztucznej inteligencji i technologii kwantowych, transformacja energetyczna, gospodarka oparta na zasadach zrównoważonego rozwoju, zmiany klimatyczne oraz wpływ przełomowych technologii na naukę, gospodarkę i życie społeczne.

Istotny wkład w obrady wnieśli zaproszeni badacze z Niemiec oraz innych krajów, którzy przedstawili międzynarodową perspektywę analizowanych problemów. Ich wykłady podkreślały globalny charakter współczesnych wyzwań i konieczność budowania ponadnarodowych sieci współpracy badawczej.

Niezwykle ważnym akcentem Kongresu było wystąpienie prof. Roberta Schlögla, Prezydenta Fundacji im. Alexandra von Humboldta. W swoim przemówieniu przypomniał on o fundamentalnym znaczeniu wolności badań naukowych oraz idei „jednej nauki”, łączącej środowisko akademickie ponad granicami państw, kultur i dyscyplin naukowych.

Szczególne miejsce podczas Kongresu zajęli młodzi naukowcy. Dużym zainteresowaniem cieszyło się spotkanie informacyjne poświęcone programom stypendialnym Fundacji im. Alexandra von Humboldta, prowadzone przez dr Rebeccę Großmann. Wydarzenie stworzyło okazję do zapoznania się z możliwościami finansowania badań i rozwoju międzynarodowej kariery naukowej oraz do bezpośrednich rozmów ze stypendystami Fundacji.

Podczas Kongresu wręczono również Medale Societas Humboldtiana Polonorum osobom szczególnie zasłużonym dla środowiska humboldtczyków oraz rozwoju współpracy naukowej. W roku 2026 wyróżnienie to otrzymali prof. Wiesława Agnieszka Fogel, prof. Andrzej Bolesław Więckowski oraz prof. Jan Godlewski.

Szczególnym i zarazem wzruszającym momentem Kongresu było wspomnienie prof. Waldemara Pfeiffera, jednego z twórców oraz wieloletnich filarów Societas Humboldtiana Polonorum. Żegnając Profesora, prof. Andrzej Szwarc przypomniał jego fundamentalną rolę w integracji polskiego środowiska humboldtczyków oraz niestrudzone budowanie mostów w polsko-niemieckim dialogu naukowym. Podkreślił również, że choć odszedł od nas wybitny uczony i współtwórca Stowarzyszenia, jego imponujące dziedzictwo, życzliwość i otwartość pozostaną trwałą inspiracją dla kolejnych pokoleń badaczy.

Kongres zakończył się podsumowaniem obrad i dyskusją nad sposobami wykorzystania globalnych megatrendów dla rozwoju społeczeństwa, nauki i gospodarki. Uczestnicy zgodnie podkreślali potrzebę dalszego wzmacniania dialogu między różnymi dziedzinami wiedzy oraz rolę środowiska humboldtczyków w budowaniu mostów między nauką, polityką i praktyką społeczną.

Podczas Kongresu odbyło się również Walne Zgromadzenie Societas Humboldtiana Polonorum, w trakcie którego dokonano wyboru władz Stowarzyszenia na kadencję 2026-2029. Na stanowisko Prezesa Zarządu Głównego wybrano prof. Martę Gmurek. Funkcje Wiceprezesów objęli prof. Marian Jaskuła oraz prof. Sławomir Steinborn. Sekretarzem Generalną została dr Ewa Wierzbicka, natomiast funkcję Skarbnika powierzono prof. Oskarowi Baksalaremu. W skład Zarządu Głównego SHP weszli ponadto: prof. Tomasz Kobiela, prof. Mirosław Miller, prof. Zbigniew Miszalski, oraz prof. Aldona Sopata.

Organizatorzy Kongresu składają serdeczne podziękowania wszystkim prelegentom, uczestnikom, partnerom instytucjonalnym oraz przedstawicielom Fundacji im. Alexandra von Humboldta za stworzenie wyjątkowej przestrzeni do wymiany doświadczeń, prezentacji osiągnięć naukowych i prowadzenia inspirującego, międzypokoleniowego dialogu. XIII Kongres Societas Humboldtiana Polonorum po raz kolejny potwierdził, że społeczność humboldtczyków pozostaje ważnym i aktywnym forum współpracy naukowej, otwartym na wyzwania współczesnego świata i przyszłości.

Książka abstraktów. 

XIII INTERNATIONAL CONGRESS OF SOCIETAS HUMBOLDTIANA POLONORUM
“Crisis – Change – A New Order? Humanity, the World and Science in the 21st Century”

The XIII International Congress of Societas Humboldtiana Polonorum was held in Gdańsk on 25-27 September 2026. Hosted by the University of Gdańsk, the event brought together members of the Humboldt community, distinguished scholars, experts, and young researchers. The Congress was held under the theme “Crisis – Change – A New Order? Humanity, the World and Science in the 21st Century”, which served as a starting point for interdisciplinary reflection on contemporary social, political, technological, and environmental challenges.

The event was held under the honorary patronage of the Rector of the University of Gdańsk. The Congress was additionally supported by the Alexander von Humboldt Foundation, the Embassy of the Federal Republic of Germany in Warsaw, and the Foundation for Polish-German Cooperation. More than 110 participants representing a wide range of scientific disciplines attended the Congress. In addition to Polish Humboldt alumni, the event welcomed researchers and guests from Germany, the Netherlands, Austria, and the United Kingdom, once again highlighting its international character.

The Congress was officially opened by President of Societas Humboldtiana Polonorum Professor Sławomir Steinborn, Rector of the University of Gdańsk Professor Piotr Stepnowski, Ambassador of the Federal Republic of Germany to Poland Miguel Berger, and Dr Rebecca Großmann representing the Alexander von Humboldt Foundation. In their opening remarks, they emphasized the importance of international scientific cooperation, academic freedom, and the responsibility of the academic community in addressing the challenges of the twenty-first century.

The Congress began with a debate devoted to the contemporary challenges facing science, moderated by Robert Silski. The panel brought together Professor Tomasz Dietl, Professor Ewa Łojkowska, Professor Piotr Stepnowski, and Professor Mirosław Miller. The discussion focused on the role of science in a rapidly changing world, the conditions under which research is conducted, cooperation among academic communities, and the importance of both basic and applied research for societal development.

A special inaugural event was the keynote lecture delivered by Professor Piotr Hofmański, former President of the International Criminal Court, who reflected on the future of international justice and the challenges facing international law in the context of contemporary conflicts and geopolitical transformations.

The scientific programme of the Congress was highly interdisciplinary. During plenary and thematic sessions, participants analysed the key processes shaping the modern world. Topics discussed included the role of media in times of crisis, the future of democracy, challenges related to ageing societies, public health, the development of artificial intelligence and quantum technologies, the energy transition, sustainability-oriented economic models, climate change, and the impact of breakthrough technologies on science, the economy, and society.

Invited researchers from Germany and other countries made significant contributions to the discussions by presenting international perspectives on the issues under consideration. Their lectures highlighted the global nature of contemporary challenges and the need to build transnational research networks.

A particularly important highlight of the Congress was the address delivered by Professor Robert Schlögl, President of the Alexander von Humboldt Foundation. In his speech, he recalled the fundamental importance of academic freedom and the idea of “one science”, bringing together the academic community across national borders, cultures, and scientific disciplines.

Young researchers also played a prominent role during the Congress. A special information session on the fellowship programmes of the Alexander von Humboldt Foundation, conducted by Dr Rebecca Großmann, attracted considerable interest. The event offered an opportunity to learn about funding opportunities for research projects and international academic careers, as well as to engage directly with Humboldt Foundation fellows.

The Congress also featured the presentation of the Societas Humboldtiana Polonorum Medals to individuals who have made outstanding contributions to the Humboldt community and the development of scientific cooperation. In 2026, the distinction was awarded to Professor Wiesława Agnieszka Fogel, Professor Andrzej Bolesław Więckowski, and Professor Jan Godlewski.

A particularly moving moment of the Congress was the commemoration of Professor Waldemar Pfeiffer, one of the founders and long-standing pillars of Societas Humboldtiana Polonorum. Paying tribute to Professor Pfeiffer, Professor Andrzej Szwarc recalled his fundamental role in integrating the Polish Humboldt community and his tireless efforts to build bridges within the Polish-German scientific dialogue. He emphasized that although an outstanding scholar and co-founder of the Society has passed away, his remarkable legacy, kindness, and openness will remain a lasting inspiration for future generations of researchers.

The Congress concluded with a summary of the discussions and a debate on how global megatrends can be harnessed for the benefit of society, science, and the economy. Participants unanimously stressed the need to further strengthen dialogue among different fields of knowledge and highlighted the role of the Humboldt community in building bridges between science, public policy, and social practice.

The General Assembly of Societas Humboldtiana Polonorum was also held during the Congress, during which the Association's governing bodies for the 2026-2029 term were elected. Professor Marta Gmurek was elected President of the General Board. The positions of Vice Presidents were entrusted to Professor Marian Jaskuła and Professor Sławomir Steinborn. Dr Ewa Wierzbicka was elected Secretary General, while Professor Oskar Baksalary was appointed Treasurer. The General Board of SHP also includes Professor Tomasz Kobiela, Professor Mirosław Miller, Professor Zbigniew Miszalski, and Professor Aldona Sopata.

The organizers of the Congress extend their sincere gratitude to all speakers, participants, institutional partners, and representatives of the Alexander von Humboldt Foundation for creating an exceptional forum for the exchange of experiences, the presentation of scientific achievements, and the fostering of inspiring intergenerational dialogue. Once again, the XIII Congress of Societas Humboldtiana Polonorum confirmed that the Humboldt community remains an important and active platform for scientific cooperation, open to the challenges of the contemporary world and the future.